GoGo Bloghttp://blog.gogo.mnСүүлд нэмэгдсэн бичлэгүүдen-usThu, 28 Aug 2014 11:02:54 ULATjRSSGenerator by Henrique A. Viecilihttp://blogs.law.harvard.edu/tech/rssСонгууль, түүний зарчим,тогтолцооhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry363606<p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Төрийн эрх зүй дэх сонгууль гэдэг ойлголт нь дараах утгаар хэрэглэгдэнэ. Сонгууль гэж 2 буюу түүнээс дээш нэр дэвшигч этгээд тухайн мандатын </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">суудал,эрх</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> төлөө өрсөлдөж байгаа нөхцөлд санал хураалт явуулах замаар төрийн байгууллагуудыг байгуулах буюу түүний албан тушаалтнуудын бүрэн эрхийг хүлээн зөвшөөрөх процедурыг хэлдэг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгууль дараах үндсэн шинжтэй байдаг.<o:p /></span></p> <ul style="margin-top: 0cm; " type="disc"> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Эрх мэдэл,засаглалыг хууль ёсны</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">легитим</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">) </span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">шинжтэй болдог.Энэ нь зөвхөн сонгууль явуулж,ард түмнээс сонгогдсон төрийн дээд байгууллага улс орныг удирдах ёстой, харин төрийн эрх мэдлийг хууль бусаар буюу сонгуулийн бус замаар явч болохгүй гэсэн үг юм.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгууль нь улс төрийн амьдралын барометр</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">хэмжүүр</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">-ийн үүрэг гүйцэтгэдэг.Өөрөөр хэлбэл сонгууль явагдах үед улс төрийн хүчин,улс төрчдийн ашиг сонирхол,үзэл бодол, байр сууриа илэрхийлэх явдал илүү хүчтэй, хурц илэрч байдаг байна.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгууль нь улс төрийн зүтгэлтнүүдийг сонгон шалгаруулах гол хэрэгсэл бөгөөд иргэд төр улсаа удирдахүйл хэргийг сонгуулийн үндсэн дээр тэдгээр зүтгэлтнүүдэд шилжүүлж байдаг.<o:p /></span></li> </ul> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн мөн чанар нь төрийн байгууллагыг тодорхой хугацаанд удирдах албан тушаалтан болон нам эвслийн тодолхойлдог.Ихэнх чөлөөт улс оронд үүнийг “шудрага ёс” гэдэг ба тогтмол сонгууль нь ардчиллын нэг чухал шинж болж байдаг.<o:p /></span></p> <h1><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн зарчим <o:p /></span></h1> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Монгол улсын үндсэн хуулийн 21-р зүйлийн 2-т “Улсын Их Хуралын гишүүнийг Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэд нийтээрээ, чөлөөтэй. шууд сонгох эрхийн үндсэн дээр саналаа нууцаар гаргаж,4-н жилийн хугацаагаар сонгоно” гэж сонгуулийн зарчмуудыг хуульчилжээ.Сонгуулийн бусад хуулиудад ч мөн адилаар энэ зарчмуудыг тусгасан.Дэлхийн ихнэх улс орнуудад сонгуулийг зарчмыг хоорондоо онцын ялгаагүй,нийтлэг байдлаар хуульчилсан байдаг.Тухайлбал:ХБНГУ-ын Үндсэн хуулийн 38-р зүйлийн 1-д “Германы Бундестагийн депутатуудыг бүх нийтээрээ,шууд, чөлөөтэй, тэгш байдлаар,саналаа нууцаар гаргаж сонгоно” гэж заасан байдаг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> <strong>Сонгуулийн зарчмуудыг тус бүрт авч үзье .Үүнд:<o:p /></strong></span></p> <ol style="margin-top: 0cm; " start="1" type="1"> <li class="MsoNormal"><strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Бүх нийтээрээ сонгох зарчим</span></strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">: Энэ нь тухайг улсын бүх иргэд сонгуульд оролцохыг хэлнэ.Гэхдээ энд тодорхой хязгаарлалт, хориг бий .Үүнд<o:p /></span></li> <ul style="margin-top: 0cm; " type="disc"> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Тодорхой насанд хүрсэн байх.Мнай улсад 18 нас хүрсэн иргэд сонгуульд оролцож болно. Оллон улсын парламентын холбооны гишүүн 186 орны 109 нь сонгуульд оролцох эрхийг 18 наснаас эхлэхийг зөвшөөрсөн байдаг.Харин Бразил,Куба,Иран зэрэг улсууд 16,зарим цөөн улсад 19-21 нас гэж тогтоосон байдаг.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Тухайн улсад тодорхой хугацаанд оршин амьдарсан байх.Жишээ нь:Монгол Улсын Үндсэн хуульд зааснаар Монгол улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоход сүүлийн 5-аас доошгүй жил тус улсад амьдарсан байх шаардлага тавигддаг.Энэ нь зөвхөн сонгогдох эрхийн хувьд яригддаг.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуульд оролцоход харшлах шалтгаантай бол.Жишээ нь: манай улсын хуулиар хорих газар ял эдэлж байгаа этгээд сонгох,сонгогдох эрхгүй.Мөн тодорхой албан тушаал,үүрэг гүйцэтгэж буй хүн</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">шүүгч</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">, прокурор гэх мэт тусгай тушаалтнууд )</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> улс төрийн сонгуульд сонгогдох эрх эдлэхгүй.Харин сонгуульд нэр дэвших бол албан тушаалаасаа татгалзах ёстой.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Эрх ззүйн чадамжийн байдал.Жишээ нь:Монгол улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 6-р зүйлийн 4-т зааснаар эрх зүйн чадамжгүй нь шүүхийн шийдвэрээр нотдлогдсон иргэн хуульд оролцох эрх эдлэхгүй.<o:p /></span></li> </ul> </ol> <p class="MsoBodyTextIndent"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Энэ нь бүх хязраарлалт хориг байхгүй л бол тргэд сонгуульд оролцох боломж нь нээлттэй байдаг.2005 онд батлагдсан УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад зааснаар гадаад улсад амьдарч байгаа Монгол улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэн сонгуульд оролцох эрхтэй болсон нь сонгуульд бүх нийтийн байх зарчимд илүү нийцсэн байна.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> 2<strong>.Чөлөөтэй сонгох зарчим</strong>.Энэ нь иргэд сонгуульд оролцох эсэхээ буюу сонгох,сонгогдох эсэхээс өөрсдөө шийдвэрлэнэ гэсэн үг юм. Хэн ч албадах ёсгүй.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> 3.<strong>Тэгш эрхийн зарчим</strong>:Иргэд ямар нэг ялгаваргүйгээр </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">арьс өнгө,шашин шүтлэг, боловсрол,хөрөнгө чинээ,яс үндэс гэх мэт </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> сонгуульд оролцох ёстой .Энэ зарчмын бас нэг гол агуулга ньбүх санал тэнцүү жинтэй байх явдал юм.Өөрөө хэлбэл,хэний ч санал байсан адилхан сонгуулийн дүнд нөлөөлөх ёстой.Дээд боловсролтой хүний санал илүү, дунд боловсролтой хүний арай бага байх гэсэн агуулга байж болохгүй гэсэн үг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> 4. <strong>Шууд сонгох эрхийн зарчим</strong>.Энэ нь ргэд ямар нэг төлөөлөл,шат дамжлагагүйгээр төрийн байгууллагад сонгох, сонгогдох эсэхээ эдлэнэ гэсэн агуулгатай зарчим юм.Энэ зарчим нь ихэвчлэн парламентын доод танхимыг сонгоход хэрэглэгддэг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> 5.<strong>Саналаа нууцаар гаргах зарчим</strong>.Сонгогч хүсэл зоригоо илэрхийлэхэд хөндлөнгөөс нөлөөлж,дарамт шахалт үзүүлэх,,дээрээс нь хянаж ажиглахгүй байхаар илэрнэ.Сонгогч хэнд саналаа өгөхийг өөрөөс нь өөр хэн ч мэдэх ёсгүй,мэдэх албагүй.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><strong><em><span lang="MN" style="font-size: 16pt; font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуулийн тогтолцооны тухай <o:p /></span></em></strong></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн тогтолцоо нь юуны өмнө сонгуулийн үр дүнг тодорхойлох арга замаар</span><strong><em><span lang="MN" style="font-size: 16pt; font-family: Arial, sans-serif; "> </span></em></strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> тодорхойлогддог.Сонгуулийн дараахь үндсэн 2 тогтолцоо байдаг.Өөрөө хэлбэл, сонгуулийн үр дүнг тодорхойлж,ялагчийг тодруулах журамаар нь сонгуулийн тогтолцоог ийм 2 тогтолцоонд хуваадаг.Үүнд:<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 108.6pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">1.<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Мажоритар тогтолцоо<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 108.6pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">2.<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Пропорциональ тогтолцоо<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн мажоритар тогтолцоо, түүний онцлог.<o:p /></span></strong></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Мажоритар гэдэг нь </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">majorite</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> буюу олонхи, дийлэнх гэсэн утгатай франц үгнээс гаралтай.Үүний үндсэн дээр олонхийн зарчим бий болдог.Өөрөөр хэлбэл,1 ба хэд хэдэн нэр дэвшигч сонгогдвол тухайн тойрогт сонгогчдын олонхийн саналыг авсан нэр дэвшигч ялдаг.Мажоритар тогтолцоог 3 төрөлд хуваадаг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 117pt; text-indent: -19.8pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">1.<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Тусгай<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 117pt; text-indent: -19.8pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">2.<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Туйлын<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 117pt; text-indent: -19.8pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">3.<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Харьцангуй<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Эдгээрт нийцүүлэн мажоритар тогтолцооны 3 хэлбэр хэрэгждэг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Тусгай гэдэг нь нэр дэвшигч сонгогдохын тулд санал авах хувийг заадаг.Энэ хувь нь туйлын мажоритар тогтолцооноос их байх ёстой. Саналын ихэнх хувийг авах хэцүү байдаг учир нэр дэвшигчдийн хооронд саналыг хуваах явдал байдаг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Хэрэв тусгай мажоритар тогтолцооны үед эхний шатанд хэн нэг нь ялаагүй бол 2 дахь шатыг тодорхой хугацааны дараа явуулна.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> 2 дахь шатанд сонгогчид шинэ саналын хуудсаар 2 нэр дэвшигчийг сонгоно.Туйлын мажоритар тогтолцооны үед санал өгөх ёстой бүх сонгогчдын ---50%-иас доошгүй хувь нь зайлшггүй оролцох ёстой.Энэ сонгуулийн хувь нь тусгай тогтолцооны сонгуулийн хувиас бага байвал саналыг нэр дэвшигчдийн хооронд хуваана.Энэ тогтолцоонд мөн 2 дахь шат гэж байдаг ба энэ нь 2 нэр дэвшигчийн нэгийг дахин санал хураалтаар сонгох явдал юм. Гэхдээ бүх нэр дэвшигчид хуульд заасан саналын хувийг авсан байх ёстой. <o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "><o:p> </o:p></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Хэрэв сонгогч хуульд заасан саналын хувийг авч чадаагүй бол тухайн тойрогт нэмэлт сонгууль явуулна.Саналын хувийг сонгогч болон депутатын хооронд харьцуулалт хийж тогтооно.Дээрх 3 сонгуулийн тогтолцоог харьцуулснаар сонгогчоос нэг нь ч хуульд заасан доод хэмжээний саналыг цуглуулаагүй бол 2 дахь шатны сонгууль явуулах журам дээр илэрдэг байна. <o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Англо-Саксоний эрх зүйн тогтолцоотой орнууд харьцангуй мажоритар тогтолцоо сонгогчдын аль ч түвшинд хэрэглэгддэг бөгөөд бусад оронд сонгогчийн саналын тодорхой хувийг шаардсан сонгуульд явуулахын тулд харьцангуй, туйлын,тусгай сонгуулийн мажоритар тогтолцоог хэрэглэдэг.</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Францад Ерөнхйилөгчийн сонгууль 50%, парламентийн сонгууль 25%-ийн санал авах ёстой байдаг</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн мажоритар системийн төрлийг Их Британи,Францад дангаар хэрэглэгддэг бөгөөд дэлхийн бусад улсуудад пропо</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">циональ тогтолцоотой хавсаргаж хэрэглэх тохиолдолууд их байдаг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Давуу талууд: <o:p /></span></strong></p> <ul style="margin-top: 0cm; " type="disc"> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Нөлөө бүхийн цөөн намын тогтолцоог бүрдүүлж хэт үндэрхэг юм уу бусад радикал,экстремист маягийн жижиг намуудыг улс төрийн тавцангаас шахан зайлуулдаг.Ж нь:АНУ-д Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын,Их Британид Консерватив ба Лейборист гамын тогтвортой тогтолцоо бүрдсэн.<strong><o:p /></strong></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгогдсон депутат болон сонгогдчын хооронд шууд тогтвортой холбоо, харилцаа бий болдог.Өөрөөр хэлбэл, сонгогчын эрх ашигт илүү нийцсэн байдаг.<strong><o:p /></strong></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Депутатууд намаасаа бус сонгогчдоос мандатаа авдаг тул тэд сонгогдынхоо өмнө хариулцлага хүлээн ажилладаг.<strong><o:p /></strong></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Пропорциональ системтэй харьцуулахад депутат ард түмнээс сонгогддог нь ямар нэг хэмжээгээр түүнийг илүү хууль ёсны шинжтэй болгодог.<strong><o:p /></strong></span></li> </ul> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> <strong>Сул талууд</strong>: <o:p /></span></p> <ul style="margin-top: 0cm; " type="disc"> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Тухайн улс орон дахь улс төрийн хүчний бодит харьцааг тусгаж чаддаггүй.Өөрөө хэлбэл,өрсөлдөгчөөсөө яльгүй </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">1 саналын зөрүүгээр сонгуулийн хувь заяа шийдэгдэж байсан тохиолдолЭнэтхэгт гарч байв</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> цөөн санал авсан нам буюу нэр дэвшигч сонгогдож чаддаггүй бөгөөд үүнийгээ дагаад сонгогчдын санал,эрх ашиг хөсөр хаягддаг.<strong><o:p /></strong></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Орон нутаг ,тойргийн эрх ашгийг улс орныхоос дээгүүр тавих явдал гардаг.<strong><o:p /></strong></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Нэр дэвшигч сонгуулийн кампаныхаа зардалыг өөрөө гаргадаг нь хэн нэгэнд худалдагдах,хууль бус аргаар мөнгө олох магадлалыг ихэсгэдэг.Ерөнхийрөгч, парламентын гишүү болсныхоо дараа санхүүжүүлсэн этгээдийнхээ эрх ашигт үйлчлэх магадлал ихтэй.<strong><o:p /></strong></span></li> </ul> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Мажоритар систем нь популизмыг өөгшүүлсэн тогтолцоо байдаг.Өөрөөр хэлбэл,нэртэй тамирчин,жүжигчин,хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийн одууд,томоохон бизнесменүүд асар их нэр хүнд, хөрөнгө мөнгө,зар суртчилгааны хүчээр сонгогдох боломж илүү байдаг.<o:p /></span></p> <h2><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн пропорциональ тортолцоо,түүний онцлог<o:p /></span></h2> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Пропорциональ тогтолцоо нь нэр дэвшигчийг бус намын жагсаалтаас намуудыг сонгодог бөгөөд намууд авсан саналынхаа тоогоор суудалаа хуваарилдаг.Жишээ нь :200 суудлын төлөө 4 нам өрсөлдөжээ гэж үзвэл пропорциональ системийн дагуу суудлын тоог дараах байдлаар хуваарилдаг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Өөрөө хэлбэл, намуудын авсан саналын тоо тус бүрийг нийт саналын оронд харьцуулж,намуудын саналын хувийг тогтоон улмаар нийт суудлын тоонд шууд пропорциональ байдлаар бодож намуудын авах суудлыг тодорхойлдог системийг хэлнэ.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Пропорциональ систем бол мажоритар системийг бодвол ойлгоход бэрх,суудал хуваарилах арга нь маш олон янз байдаг.Учир нь саналын тоо, хувь болоод суудлын тоо нь хоорондоо яг тэгшээр таардаггүй,үлдэгдэл их гардаг учир саналыг гээхгүйн тулд түүнийг шилжүүлж тооцох шаардлагатай байдаг.Пропорциональ системийн үед суудал хуваарилах,үлдэгдлийг тооцох 152 хувилбар байдаг гэж үздэг.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Пропорционаоь системийн онолын үндэслэлийг Францын эрдэмтэн Пиу Сен Жюст гаргасан бөгөөд практик дээр анх 1889 онд Бельги улсад энэ системээр сонгууль явагдсан.Дэлхийн 60 гаруй улсад энэ систем хэрэглэгдэж байсан.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal"><strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Давуу талууд</span></strong><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">:<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 45.6pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Symbol; ">·<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Намаасаа сонгогдсон парламентын гишүүд намынхаа мөрийн хөтөлбөрт захирагдан орон нутаг, тойргийн явцуу ашиг сонирхолт хөтлөгддөггүй.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 45.6pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Symbol; ">·<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Намын бодлогод харшилсан аливаа үйл ажиллагаа явуулсан,ёс зүй,хууль зөрчсөн гишүүнийг нам нь эргүүлэн татах механизм үйлчилдэг олон намын тогтолцоо бүрдүүлэх боломж олгодог.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 45.6pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Symbol; ">·<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Квонтын зарчмаар парламент дахь эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг нэмэгдүүлдэг.Жишээ нь:Шведийн Ажилчны Социал Демократ нам авсан суудлынхаа 40 %-ийг эмэгтэйчүүдэд олгодог журамтай.<o:p /></span></p> <h3><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сул талууд :<o:p /></span></h3> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 48.8pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Symbol; ">·<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Парламентад суудалтай намуудын хэт ихэсдгээс хэт экстремист </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">туйлширсан</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; "> )</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> болон шашны үзэлтэй жижиг намууд суудал авч,улс төрийн тогтворгүй байдал үүсгэх магадлалтай.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 48.8pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Symbol; ">·<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Үүнийг дагаад тогтворгүй парламент ,Засгийн газар бий болдог.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 48.8pt; text-indent: -18pt; "><!--[if !supportLists]--><span lang="MN" style="font-family: Symbol; ">·<span style="font-family: 'Times New Roman'; font-size: 7pt; "> </span></span><!--[endif]--><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Намууд суудлаа хуйвалдааны замаар хуваарилж,намын доторхи чадвартай ч гэсэн сөрөг үзэл бодол бүхий хүмүүс хохирч,суудалгүй үлддэг гэх мэт.<o:p /></span></p> <p class="MsoBodyTextIndent2"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн энэ хоёр тогтолцоо нь өөр өөрийн гэсэн давуу болоод сул талуудтай бөгөөд аль болох сул тал гаргахгүйн тулд зарим улс орнууд хосолж хэрэглэдэг.Францын судлаач Л.Дюги “ Мажоритар систем дэндүү болхи бүдүүлэг,харин пропорциональ систем дэндүү аюултай “ гэж эдгээр системийн онцлогийг онож дүгнэсэн байдаг.<o:p /></span></p> <h4><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн процесс<o:p /></span></h4> <p class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн процесс гэдэг нь төрийн болон орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын сонгуулийг бэлтгэх,явуулах,зохион байгуулах газар,түүнийг хэрэгжүүлэгч этгээдүүдийн үйл ажиллагааг зохицуулж буй хууль эрх зүйн болон бусад хэм хэмжээ нийлбэр цогц юм. Сонгуулийн процесс нь тодорхой үе шатуудтай байдаг. Үүнд:<o:p /></span></p> <ol style="margin-top: 0cm; " start="1" type="1"> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуулийг товлох</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Сонгууль товлох хугацааг хуулиар тогтоодог. Тухайлбал:Монгол улсын Их хурлын сонгуулийг санал авах өдрөөс 45-аас доошгүй хоногийн өмнө УИХ товлон зарладаг.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуулийн тойргийг байгуулах</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Төрийн болон орон нутгийн төлөөлөгчдийн гишүүнийг сонгохын тулд тодорхой иргэдийг нэгтгэсэн нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний зохион байгуулалтыг сонгуулийн тойрог гэж нэрлэдэг.Монгол Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 12-р зүйлийн 1-д “УИХ-ын 76 гишүүнийг сонгох сонгуулийг олон мандаттай тойргийг байгуулж явуулна”.12-р зүйлийн 2-д “УИХ олон мандаттай тойргийг аймаг, нийслэлийн дүүргийн хүн амын тоо ,Сонгуулийн ерөнхий хорооны саналыг үндэслэн санал авах өдрөөс 6 сараас доошгүй өмнө байгуулж,тойргийн дугаар,нутаг дэвсгэр,төвийг тогтооно” гэж заажээ.Мөн тус хуульд заасны дагуу аймаг, нийслэлийн дүүргийн хүн амын тоо нь тойрог байгуулах улсын дунджаас цөөн байвал зэргэлдээ аймаг,нийслэлийн дүүрэгтэй нэгтгэн нэг тойрог болгоно гэсэн байдаг.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуулийн хэсэг байгуулах</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Сонгуулийн хэсэг гэдэг бол санал хураах зорилгоор байгуулагдсан бөгөөд тухайн нутаг дэвсгэрийн нэгжийн сонгогчдыг нэгтгэсэн нутаг дэвсгэрийн нэгж юм.УИХ-ын сонгуулийн хуулийн 13-р зүйлд зааснаар “Сонгогчдын санал авч, тоолох зорилгоор сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчид хэсгийг санал авах өдрөөс 35-аас доошгүй хоногийн өмнө байгуулж, хэсгийн дугаар, нутаг дэвсгэр,төвийг зарлана.Сонгуулийн нэг хэсэг эь суманд 2000 хүртэл,аймгийн төвд 3500,Улаанбаатар хотод 6000 хүртэл сонгогчтой байна” гэжээ.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуулийн эрхлэн явуулах байгууллагуудыг байгуулах</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Манай улсад сонгуулийн ерөнхий хороо болон сонгуулийн тойрог,салбар, хэсгийн хороо гэсэн байгууллагууд нь сонгуулийн бүх процессыг зохион байгуулалтын удирдлагаар хангаж байдаг.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгогчдыг бүртгэх</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Энэ нь шат нь сонгогчид саналын эрхээ хэрэгжүүлэх зайлшгүй нөхцөл болдог бөгөөд санал хураалтанд оролцохыг зөвшөөрсөн</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; "> (</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгуульд оролцохгүй байх ямар нэг хориг,хязгаарлалт байхгүй байгаа</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> тохиолдолд сонгогчдын жагсаалтанд бүртгэж авах ажиллагаа байдаг.Монгол улсад сонгогчдын нэрсийн жагсаалтыг сонгуулийн хэсэг бүрээр үйлддэг.Хуулинд зааснаар сум, дүүрэг, баг,хорооны Зсаг дарга тус тусын нутаг дэвсгэрт оршин суугаа сонгогчдын нэрсийн жагсаалтыг хаягийн бүртгэлийн дагуу иргэний бүртгэлтэй тулган шалгаж,СЕХ-оос баталсан маягаар 2 хувь үйлдэж, санал авах өдрөөс 25-аас доошгүй хоногийн өмнө хэсгийн хороонд өгнө.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Нэр дэвшүүлэх</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Энэ үе шат нилээд чухал үе шат бөгөөд ерөнхийлөгч,депутат,сенатор,орон нутгийн хурлын гишүүд зэрэг сонгогдох эрх эдлэх этгээдүүдийн хүрээг нэр дэвшүүлэх энэ үе шатанд тодорхойлдог.Нэр дэвшигчдийг </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">кандидат</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> нэр дэвшүүлэх 3 үндсэн арга байдаг.Үүнд:<o:p /></span></li> <ul style="margin-top: 0cm; " type="disc"> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Бие даан нэрээ дэвшүүлэх.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Сонгогчдын бүлгээс нэр дэвшүүлэх. Энэ нь Европын зарим оронд ажиглагддаг.Тухайлбал:Бельги улсын Төлөөлөгчдийн танхимын депутатад нэр дэвшигч нь </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">(</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Тодруулбал, гарын үсэг</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">)</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">авсан байх ёстой.<o:p /></span></li> <li class="MsoNormal"><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Улс төрийн нам,эвслээс нэр дэвшүүлэх:Монгол улсын хуулиар нэр дэвшүүлэх ажлыг сонгууль зарласнаас хойш 10 хоногийн дараа эхлүүлж, 7 хоногийн хугацаанд дуусгана.Мөн нэг хүн нэг л тойрогт нэрээ дэвшүүлэх буюу нэрээ дэвшүүлснийг зөвхөн нэг тойрогт зөвшөөрсөн байх ёстой.2005 онд батлагдсан УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад нам, эвслээс нэр дэвшигчийн 30-аас доошгүй хувь нь эмэгтэйчүүд байхаар заасан.<o:p /></span></li> </ul> </ol> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 36pt; "><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">7.Мөрийн хөтөлбөр,<u>Ухуулга,сурталчилгаа,сонгуулийн кампани</u>.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 36pt; "><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуульд оролцохоо илэрхийлж бүртгүүлсэн нам, эвсэл,нэр дэвшигчид өөрийн мөрийн хөтөлбөрт,үзэл бодлоо чөлөөтэй тайлбарлан таниулах, нэр дэвшигчдээ сурталчилах зорилгоор хурал цуглаан хийх,уулзалт зохион байгуулах,ухуулах байр ажиллуулах эрхтэй байдаг.УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн 36-р зүйлд зааснаар нам,эвсэл болон бие даан нэр дэвшигч нь сонгуулийн мөрийн хөтөлбөртэй байх ба нам, эвслээс нэр дэвшигч нь нам,эвслийн сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрөөс өөр бие даасан мөрийн хөтөлбөртэй байхыг хориглосон байна.Нэр дэвшигчийн сонгуулийн сурталчилгааг нэр дэвшигч хуульд заасны дагуу үнэмлэхээ авсан өдрөөс эхлүүлж санал авах өдрийн өмнөх өдрийн 00 цагаас өмнө зогсооно.<o:p /></span></p> <ol style="margin-top: 0cm; " start="7" type="1"> <li class="MsoNormal"><u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">Санал хураалт</span></u><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">.Сонгогчид аль нэг нэр дэвшигчийн төлөө саналаа өгч,үүний үндсэн дээр ард түмний хүсэл зориг илэрхийлэгдэж байдаг сонгуулийн процессийн хамгийн чухал үе шат юм. Санал хураалтад сонгогчдын нэрсийн жагсаалтанд орсон сонгогчид оролцох бөгөөд санал хураалтад ирэхдээ зохих баримт бичиг, нотолгоогоо авчирна.Сонгогчдын санал өдөр, цаг, байрыг хэсгийн хороо уул өдөр хүртлэх 14 хоногийн туршид нийтэд зарлан мэдээлдэг.<o:p /></span></li> </ol> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">9.<u>Санал тоолох, сонгуулийн дүн гаргах.</u>Саналыг хэсэг бүрээр тоолох бөгөөд дараа нь тойрог, улсын хэмжээнд нэгтгэнэ.Эхлээд нэрсийн жагсаалтанд бүртгэгдсэн нийт сонгогчдын тоо,санал өгсөн нийт сонгогчийн тоо,саналын хайрцагаас гарсан хүчинтэй болон хүчингүй саналын хуудасны тоо ,нэр дэвшигч бүрийн төлөө өгсөн саналын тоо хувийг тооцож, санал хураалтын үр дүнг гаргана.Дараа нь тойргийн хороо салбар болон хэсгийн хороодоос ирүүлсэн санал хураалтын дүнг нэгтгэж,тухайн тойргийн санал хураалтын эцсийн дүнг гаргана. Тойргийн хороо нэр дэвшигчдийг авсан саналын нь тоогоор дараалалд оруулах бөгөөд хамгийн олон, гэхдээ 25,түүнээс дээш хувийн санал авсан нэр дэвшигчийг УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсонд тооцно.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; ">10.<u>Сонгуулийн процессийн явцад хууль тогтоомжыг хэрхэн баримталсныг хянах.</u>Практик дээр сонгуулийн үе шатууд болон сонгуулийн үр дүнтэй холбоотойгоор нэр дэвшигч болон сонгогчид,сонгуулийн байгууллагуудын хороонд маргаан, зөрчил гаргах явдал түгээмэл байдаг.Энэ нь хууль тогтоомж,бусад эрх бүхий байгууллагын шийдвэрийг сонгуулийг процесст хэрхэн баримталсныг хянаж шалгах шаардлагыг бий болгодог байна. Хуульд заасан асуудлаар Сонгуулийн ерөнхий хорооноос гаргасан шийдвэрийн талаар маргаан гарвал Үндсэн хуулийн Цэц хянан шийдвэрлэнэ.Маргааны харъяаллын дагуу сонгуулийн хороонд, шүүх хэрэг, маргааныг хянан шийдвэрлэнэ.Мөн энэ үе шатанд тодорхой нөхцөл байдлын улмаас дахин санал хураалт,дахин сонгууль явуулах асуудал гарч болдог.<o:p /></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "><o:p> </o:p></span><span style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">Оршил</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "><o:p> </o:p></span><span style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">Энэхүү бие даалт нь Монгол улсын сонгуулийг зарчим ба системийн тухай сэдэв юм.Сонгуулийг ямар үйл ажиллаганы дагуу явуулах зэргээр тод гаргасан юм.Мөн ард иргэдийн санал асуулга,сонгуулийг шудрага болон</span><span style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><span style="font-family: Arial, sans-serif; ">саналыг нууцаар явуулах</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "><strong>үйл ажиллагааг тодотгон товч гаргасан.Сонгуулийн өрсөлдөөн нь хуулийн дагуу шудрагаар явагдах буюу бие даан сонгуульд өрсөлдөж болно.2005 онд батлагдсан улсын их хурлын сонгуулийн тухай хуулийн шинэчилсэн&nbsp; найрууллагад зааснаар гадаад улсад амьдарч байгаа монгол улсын сонгуулийн&nbsp; эрх бүхий иргэн сонгуульд оролцох эрхтэй болсон нь сонгууль бүх нийтийн байх зарчимд илүү нийцсэн.</strong></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><strong><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуулийн зарчим,сонгуулийн тогтолцоо,мажоритар тогтолцоо түүний онцллог шинж бас сонгуулийн процесс, пропорциональ </span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; ">тогтолцоо түүний онцлог шинжийг тод бичсэн.Мөн мажоритар тогтолцооны сул тал давуу талууд,пропорциональ тогтолцооны сул болон давуу талыг тод гаргаж өгсөн.<o:p /></span></strong></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "><o:p><strong> </strong></o:p></span><strong><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "> </span><em><span lang="MN" style="font-size: 18pt; font-family: Arial, sans-serif; ">Дүгнэлт</span></em><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span></strong></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "><o:p><strong> </strong></o:p></span><strong style="font-family: Arial, sans-serif; font-size: 14pt; ">&nbsp; &nbsp; &nbsp;Энэхүү бие даалтыг хийснээр энэ үеийн сонгууль явагдах тухай&nbsp; зарчмыг мэдэж авах төдийгүй сонгуульд ямар хууль тогтоомжын дагуу өрсөлдөөн юм.</strong></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><strong><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "> Сонгуульд 18-аас дээш насны иргэд сонгуульд оролцож,сонгуулийг нууцаар явуулах тухай мэдсэн.Мөн гадаад орнууд болон Их Бретани,Францад сонгууль хэрхэн явагдах тухай гарна.Францын эрдэмтэн Л.Дюги “Мажоритар систем дэндүү болхи бүдүүлэг,харин пропоциональ систем дэндүү аюултай” гэж эдгээр системийг онцолж онолж байсан.Монгол улсад хуулиар нэр дэвшүүлэх</span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "> </span><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; ">ажилыг сонгууль зарласанаас хойш 10 хоногийн дараа эхлүүлж, 7 хоногийн хугацаанд дуусгана.<o:p /></span></strong></p> <p class="MsoNormal" style="margin-left: 18pt; "><span lang="MN" style="font-size: 14pt; font-family: Arial, sans-serif; "><strong> 2005 онд батлагдсан Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад нам,эвслээс нэр дэвшигчийн 30-аас доошгүй хувь нь эмэгтэйчүүд байхаар заасан.Сонгуулийн явагдах зарчим, системийг ойлгох төдийгүй бага ч гэсэн сонгуулийн үйл ажиллагааг мэдэж авсан.Жишээлбэл:Сонгуульд оролцоход юу харшилдаг тухай,эрх зүйн чадамжийн байдал,чөлөөтэй сонгох зарчим,тэгш эрхийн зарчим,шууд сонгох зарчим, саналаа нууцаар гаргах зарчим гэх мэт сонгууль ямар журмаар явагдах тухай мэдэж авсан.</strong></span><span lang="MN" style="font-family: Arial, sans-serif; "><strong> </strong><o:p /></span></p>http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry363606Mon, 20 Feb 2012 15:07:59 ULATОюуТоглгой - Оюунгүй толгойт төрийг хулхидав....http://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry356819<p> </p> <p>Иймэрхүү зүйл хэлж баталчаад..Бидэнд өгсөн мөнгийг Оюутолгой эхнээсээ ард түмэнд ашигаа өгч байна гэж байтал тэр&nbsp; нь зээл болж хувирсан . Бандсан баяр суудлаа орхиод зугтаваа хөөрхий. Монголын ард түмэн нэг алхам урагшлаа гэдэл 10 алхам хоошлон өвөг дээдсийн үлдээсэн баялаггүй эрүүл хөрсгүй газртай гуйлигчид л болно. Тэр үед Хужаа нар Монгол манайх гэсээр орж ирнэ байхдаа.Монголын газар нутгыг хужаа манайх гээд газрын зурагтаа зурцан байхад аюулгүй байдал батлан хамгаалах юу хийж сууна.Монголын газар нутагаас зогсохгүй нэр хүндийг батлан хамгаалах хариуцах ёстой гэж бодож байна. Тэгтэл алт ч үгүй нэр ч үгүй болох шахаж байгааг хэчнээн орилж чаралсан ч хэн ч сонсохгүй нь харамсалтай<br /> </p> <p> <iframe height="315" frameborder="0" width="420" src="http://www.youtube.com/embed/6tnyHDL0Yj8"></iframe> Гэж хэлсээр байтал л өөрсдийн халаас хөрөнгөө бодон батлаад одоо биднийг 21 гэдэг чулуу хөөлгөөд араар нь баяжиж сууна. Эсвэл тэнэг Эсвэл хуурамч амитад 76 бүгдийг нь солиул таарна новшнууд хог <iframe height="315" frameborder="0" width="4200" src="http://www.youtube.com/embed/MVI4AO1zz0o"></iframe> <iframe height="315" frameborder="0" width="420" src="http://www.youtube.com/embed/XipMWYIgais"></iframe> <iframe height="315" frameborder="0" width="420" src="http://www.youtube.com/embed/SX5xLAm4BXM"></iframe> <iframe height="315" frameborder="0" width="420" src="http://www.youtube.com/embed/rzX0DwVMDDI"></iframe> <iframe height="315" frameborder="0" width="420" src="http://www.youtube.com/embed/Bg42-AQwxlc"></iframe> Гадаадын зах зээл дээр бидний мэдээгүй энэ баялаг Монголынх гээд зарлаж байх. Төрийн нүд нь харанхуй байна гэлтэй. Энэ эдийн засгийн алуурчин орж ирцэнийг олон хүн баталж байгааг хүн бүр мэдсээр байхад ямар нэг арга хэмжээ байхгүй...За бид бослоо гэхэд Оюу толгойг НҮБ ирээд хамгаална. Яагаад гээч энхийг сахиулж байна гээд. Тэр хойгуур нь бүх алтыг өлхөөн аваад явчина.Энэ бол эдийн засгийн алуурчны гол хамгаалалт гол зэвсэг.Бидэнд юу үлдэх вэ усгүй газар ургамлгүй хөрс сөнсөн суурин л үлдэнэ. 30-60 жилийн нөөциэй гэж хөөрөгдүүлж байгаад 10 жилийн дотор л зөөгөөд дуусна. </p> <p> <strong>Тэднийг дэлхий шүүхд өгвөл яахуу.... </strong> <iframe height="315" frameborder="0" width="420" src="http://www.youtube.com/embed/qcbQTT4wL-E"></iframe> </p>http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry356819Wed, 1 Feb 2012 10:42:33 ULATOrganic хүнсний дэлгүүр гэхээр танд юу бодогдож байна ???http://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry344944<img style="width: 523px; height: 281px;" src="http://johnsorganicworld.webs.com/20080917045110Bord%20Bia%20Organic_LR1.jpg" /> Мэдээж хүн бүр л байглийн цэвэр бүтээхдэхүүн байгаль орчинд ээлтэй гэж л ойлгох байх. Би эмнэлэгт хэвтсэн аавдаа Organic бүтээгдэхүүн авхаар л &nbsp;тэр дэлгүүрт орсон. Гэтэл өмнөөс архи, пиво сайн байна уу гээд угтахын алгасаад хартал ганц ч ширхэг&nbsp;Organic хүнс олсонгүй та нар ороод үзээрэй 5-р сургуулийн баруун талд Organic хүнсний дэлгүүр гэсэн том хаягтай дэлгүүр байгаа. Та нар&nbsp; Organic бүтээгдэхүүн байвал надад хэлнэ биз би хараагүй өнгөрсөн ч байж мэдэх. Гэхдээл ганц лангуугаа&nbsp; Organic болгочихгүй яавдаа л гэж бодсоор гарсан даа.http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry344944Thu, 22 Dec 2011 15:06:54 ULATТом машин жижиг машин гээл суудаг цаг....http://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry343995<img style="width: 521px; height: 347px;" src="http://www.inet.mn/ispages/isimage/inetnews/9tpui7/43651_79957.jpg" /><br /> Том машин жижиг машин гээд л тоолоод сууж байх болждээ замын цагдаа нар. Юу вэ гэхлээр нөгөөл <strong>УТАА</strong> утаанаас болж хэн хаана хэрэг зөрчив тэдэнд харагдахгүй. Том жижгээр нь ялгаал сууж байна даа. Хэдэн саяын үнэтэй камер өвөл ажилгүй зогсож зун нь ажилж эхлэх байх. Өнгөрсөн зун ажилсаныг нь сайн мэдэхгүйл байна. За ямартай ч ажилаа сайн хийгээрэй.http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry343995Mon, 19 Dec 2011 09:23:24 ULATТолгой нүцгэн Монгол залуус...http://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry342257<div align="center"><img height="325" width="487" src="http://4.bp.blogspot.com/_66zaRgcPm00/S-zALLsR65I/AAAAAAAAA3I/XpXYRN3YXeM/s400/tsaasan_malgai+copy.jpg" />Тэсгэм өвлийн хүйтэн байхад удахгүй 9 эхлэх гэж байхад гелдсэн үстэй толгой нүцгэн гангарсаар л. Толгой даарснаар тархины судас нарийсах, ой тогтоолт муудах, нүднээс нулимас гоожих, зэрэг өвчин зүгээр л гангарч байгаад тусна гээд боддоо. Гоё байна уу тэгээд л эрт хөгжирч духны арс суларч үрчлээний үүр болдог гэсэн. Би бол бээрэг амьтан толгойгоо баглаж явдаг хүн л дээ .За тэгээд эрүүл мэндээ бодоод МАЛГАЙ өмсцгөөнө бизээ...</div>http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry342257Tue, 13 Dec 2011 11:05:11 ULATЖил болгон ард иргэдийн толгойг эмзэг сэдвээр нь бүү угаана ууhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry336732<div style="text-align: center; border-width: 0px;"> <p><img style="width: 515px; height: 343px;" src="http://stat.gogo.mn/blog/11/82791/shuumjleech/download.jpg" /></p> <div> <p style="text-align: justify;"><span class="Apple-tab-span" style="white-space: pre;"> </span>Гэр хороололд амьдарч иргэд &nbsp;өнөөдөр 40см хүрэхгүй уут нүүрсийг 1500 төгрөгөөр худалдан авч байна. Утааг бууруулах төслийн зуух нь 1 уут хийхээс нааш халахгүй хэмээн үглэх өвөө эмээ олон. Тэр зуухыг Монголд тохируулан захиалсан гэх боловч миний бодлоор бэлэн байгаа зуухны нүүр хэсэгт л хас өлзий хээтэй хүрэн төмөр захиалсан мэт харагдаад байгаа юмдаа. За тэгээд &nbsp;байгалаа хэтэрхий бодосны улмаас хэрэглэгч гал дээрээ цай хоолоо хийж чадхгүй болсон. Тэр зуух зөвхөн доошоо сордог тул дээр нь юм хийх боломж хомос. Хэрвээ захиалсан л юм бол 2 таталдтай хийлгэхгүй яасан юм. хавхлага нээж хаадаг юм чинь доошоо дээшээ гэсэн хавхлаг сордог хоолой хийж болох бусуу....За тэр <strong>гүзээ</strong> нарийн бизнесийг болье оо нүүрсний уут томруулна гэж Сүхбаатар &nbsp;дүүрэгт нэгэн <strong>гүзээ</strong> /76-ийн нэгийг нь хэлэв/ нэр дэшихдээ амлаж байсан санагдхийн. Гэтэл юун нүүрсний уут нүүрс түлүүлэхгүй гээд зогсож байгаа биз. Эрүүл орчинд бид амьдархын тулд утааг татгалзах хэрэгтэй ч тэр зүйлийг гаргахгүй бол айл бүр хөлдөж үхэх биз. Цахилгааны төлбөрийг бууруулж өөр төрлийн нүүрс болон гал түлдэггүй халаалтын талаар дэлэгрэнгүй гарган ирж борчуудийн амьдралд ойрхон сонсогдохоор үнэ хэлэх хэрэгтэй байна. Ямар нэг төсөл хийж байгаа хүмүүс олон тэр бумаар нь ярьсаар байгаад 10 сая гэдэг нь хямд сонсогддог юм шиг байгаа юм. Би ийм л бодолтой байна. Дэд бүтэцийг арай өөр зүйлрүү хандуулж байгаасай гэж өчүүхэн сэтгэхүйдээ бодлоо <strong>гүзээ</strong> нар нэгийг бодож 2-ийг тунгаана буй за... <strong>Жил болгон ард иргэдийн толгойг эмзэг сэдвээр нь бүү угаана уу</strong></p> </div> </div>http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry336732Fri, 25 Nov 2011 13:21:11 ULATТүрээслэнэ, Түрээслүүлнэ гэсэн 2 үгний ялгааг,,,,,http://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry334330<font size="4">Түрээслэнэ, Түрээслүүлнэ гэсэн 2 үгний ялгааг хаяг реклам хийдэг болон хийлгэдэг нөхдүүд мэддэг болмоор юм. Түрээслүүлнэ гэдэг нь өөрт байгаа зүйлээ хүнд түрээслэхийг, Түрээслэнэ гэдэг нь өрөөлд байгаа зүйлийг түрээслэж авах тухай өгүүлдэг байлтай...Тэгээд бурууг уншиж зөв ойлгодог нь бид л дээ кк</font>http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry334330Thu, 17 Nov 2011 19:27:21 ULATБуу шагайсныг минь буруугаар ойлгуузай...http://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry333501<div style="text-align: center;"> <p><img style="width: 300px; height: 453px;" src="http://stat.gogo.mn/blog/11/82791/shuumjleech/2011-11-15_113552.jpg" /></p> <div> <p style="text-align: justify;"><span class="Apple-tab-span" style="white-space: pre;"> </span>Сайн байцгаана уу та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Буу шагайсныг минь буруугаар ойлгуузай. Би үгээр шүүмлэхэд нэг иймэрхүү харагдах болвуу гэ ж бодсон юм. Блогынхоо анхны бичлэгээр оюутан залуусыг дутагдалыг бичхээр шиидлээ. Бид бүгд л дор бүртээ ажилдаг нь ажиллаж суралцдаг нь сурсаар. Харин төрийн хайр ивээл авч байгаа оюутанууд сар бүрийн олгогддог мөнгийг юунд зарцуулж байгай нь хүн бүрийн нүдэнд тодорхой байдаг. Өдөр бүр л хэн нэгний төрсөн өдөр энэ тэр шалтаг гарган нэг дуртай нь бусдыгаа шантайчлан бусад нь даган намиран хавтгай архидалт... заавал тэр гашуун зүйлийг хэрэглэх хэрэгтэй гэж үү. Маргааш нь шартсан царай шатсан түриивчтэй л үлддэг. За тэгээл хичээлээ таслан дэмийрхээ болио. Хичээлээ хийх нь дүн худалдаж авхаас илүү хямд илүү ашигтай гэдэг &nbsp;тухай л би хэлэх гээд байна л даа. Арван жилд үздэг зүйлийг их сургуульд ороод мэдэхгүйн дээр хий гэсэн бие даалтыг худалдаж авах гээд хайж явна. Энэ хэний төлөө юунд суралцах гээд ээж аавын зовж олсон мөнгийг үрж сууна вэ...За үүнээс гаднах бас нэг үнэн бол баян айлын эрх хүүхдийг багш нар өөр өнцөгөөс харна. Тэр хүүхдүүд нь бүүр гаарна. эцэст нь мөнгөөр авсан улаан диплом...</p> <p style="text-align: justify;">Миний санаа бол эрүүл оршиж, залуу насандаа болж өгвөл өөрийн хөдөлмөрөөр улаан диплом авцгаая л гэж уриалмаар байна.</p> </div> </div>http://shuumjleech.blog.gogo.mnhttp://shuumjleech.blog.gogo.mn/read/entry333501Tue, 15 Nov 2011 14:09:51 ULAT